Hofmeyer Hall
Hofmeyer Hall
Photo by Willem Malherbe
- click for enlargement
Langenhoven  - click for enlargement
Langenhoven sculpture
by an unknown Italian artist
See also Artist's portraits
of famous Stellenbosch Authors
List of works

Die Stem van Suid-Afrika

Liefdesonsin

Langenhoven at the Hofmeyer Hall

C. J. Langenhoven

1873 - 1932

Playwright, poet, journalist and politician
One of the most versatile writers in Afrikaans
A master of the short form of prose and best remembered for his humorous and satirical works.

Cornelis Jacob Langenhoven was born on 13 August 1873 on the farm Hoeko near Ladismith, Cape Province. His mother died five days later and Cornelis was raised by his aunt and uncle. He received his first education from several governesses and the Dutch Meester Bloemkolk. After schools in Ladismith and Riversdale he studied at the Victoria College in Stellenbosch (BA 1895). At that time Stellenbosch did not have a Law Faculty. Langenhoven became apprentice solicitor in Ladismith and, in 1899, obtained - after private studies - a LL.B. at the University of Good Hope in Cape Town. He then worked as an attorney in Cape Town and in Oudtshoorn.
1912: Editor of the Oudtshoorn newspaper Het Zuid-Westen. Langenhoven made a stand for the acceptance of Afrikaans in general and as the first language in schools instead of Dutch.
In 1914 he became Member of Oudtshoorn's Provincial Board of Directors and later Senator of the Cape.

Langenhoven remained in close contact with his beloved Stellenbosch and Alma mater and returned often to give one of his fiery speeches.
He was married to Magdalena Maria (Vroutjie) Hugo and they had a daughter, Engela.
He died on 15 July 1932 at Oudtshoorn. His home was turned into a museum in 1955. In 1973, on the occasion of the centennary of his birthday, a sculpture of Langenhoven by Olgo Pieri was installed in his memory at the University of Stellenbosch and a sun dial built after his design (from 1926).

Langenhoven was 'n aartsrebel, 'nonkonformis, maar tewens iemand met 'n sterk prinsipiële gerigtheid. J du P Erlank

His own words written on his tombstone:

Soek nie om sy verdienst na te gaan
Sy swakhede te delf uit hierdie graf –
(Albei rus daar waar hoop en vrees bestaan)
Die boesem van sy vader en sy God


Awards:

Hertzog Prize for Prosa 1927
Doctor honoris causa, Stellenbosch University, 1931

Works:

Langenhoven wrote South Africa's anthem Die Stem van Suid-Afrika (1918), the first detective novel in Afrikaans, Donker Spore (1926), the first translation into Afrikaans of Omar Khayyam's Rubáiyát, and retold stories from the Bible.
His autobiography: U dienswillige dienaar, was published in 1932. A collection of his essays that appeared in Die Burger was published posthumously in 1941: Aan stille waters.
Langenhoven's Versamelde werke, were published first in 14 volumes (Cape Town, 1933 -1937 and later in 16 volumes (from 1949).
Loeloeraai
Loeloeraai
Beste Spookstories - C.J. Langenhoven
Beste Spookstories
Spreuke Van Langenhoven
J.P. Scannell: Spreuke Van Langenhoven
Including:
Stukkies en brokkies, a collection of poetry, stories and essays, 1911
(later enlarged: Ons weg deur die wêreld, 1913)
Afrikaanse verjaardag-boekie, 1912
Sonde met die bure, 1921
Doppers en Filistyne, 1921
Die Lig van verre dae, 1924
Herrie op die óu tremspóór, 1925
Skaduwees van Nasaret, 1927 (was awarded the Hertzog Prize)
'n Fragment uit 'n onuitgeebare boek
Lied van die harlekyn
Pessimisme en optimisme

Plays:
Drama:
Vrouetrou, 1921
Petronella, 1931
Farces:
Die familiesak, 1909
Die troubelofte, 1909
Die onmoontlike tweeling, 1920
Die laaste van die takhare, 1925
Die kinderparlement, 1927

Children's books and ghost stories:
Die eensame hoop, 1922
Brolloks en Bittergal, 1925
Mof en sy mense, 1926
Die Krismiskinders, 1927
Die boekie sonder naam, 1928
Verhaaltjies, 1931

Geeste op aarde, 1924
Die wandelende geraamte, 1930

Legal, historical and political works:
Iets over arbiters en arbitraties, 1906
Die Hoop van Suid-Afrika, 1913
Die Vrou van Suid-Afrika, 1918
Eerste skoffies op die pad van Suid-Afrika, 1921
Republicans and sinners, 1918
The everlasting annexation, 1919
Twee geskiedkundige opstelle, 1919
Die goeie burger, 1928
Goud of Papier?, 1929
Die witman se pand, 1929

On the use of Afrikaans:
A first guide to Afrikaans, 1926
Hoe om te skrywe, 1931
Die opdraende pad, 1923
Oor opstelle, (posthum), 1937

up

* * *

Liefdesonsin: 'n wiegeliedjie

Lamtietie, damtietie, doedoe my liefstetjie,
Moederhartrowertjie, dierbaarste diefstetjie!
Luister hoe fluister die wind deur die boompietjie:
Heen en weer wieg hy hom al oor die stroompietjie.

"Doedoedoe bladertjies,
Slapenstyd nadertjies;
Doedoedoe blommetjies,
Nag is aan 't kommetjies:"
So sing die windjie vir blaartjies en blommetjies.
Bo uit die boompie kom nog 'n gesangetjie,
Soet soos 'n soentjie op kindjie se wangetjie –
Soet soos 'n stem uit die snaar van vioëltjie,
Sus daar 'n wieglied uit bekkie van voëltjie.
"Tietewiet, koeroeroet –
Pierewiet, toetoeloet!
Doedoe my kindertjies,
Wat sal dan hindertjies?"
So noem die voëltjie haar kuikentjies kindertjies.
Onder die boom uit kom nog 'n gesangetjie,
Rein soos 'n traantjie oor kindjie se wangetjie:
Hoor dan die orreltjie onder die boompietjie:
Luister die wieglied van ruisende stroompietjie:
"Trippetrip, koeloeloem.
Oor die klip doemeloem!"
Stroompie die rus nimmer,
Stroompie die sus immer,
Sus immer, suis immer, ruis immer, rus nimmer.
Luister die blêrtjies en luister die loeietjies:
"Mêê" sê die bokkies en "Boe" sê die koeietjies.
Doedoe maar kalwertjies, doedoe maar lammertjies,
Weg van die moedertjies, eensaam en jammertjies.
Kalfies en lammertjies –
Vér van die mammetjies –
Natjies en klammetjies –
Koudjies en jammertjies!
Moedertjies huil oor die kalfies en lammertjies.
Bo in die bloue lug flikker die sterretjies –
Hemelse brandwaggies, lampies van verretjies,
Wakend oor windjies en wolkies en stroompietjies,
Wakend oor mensies en diertjies en boompietjies.
"Wees maar gerustetjies,
Slaap maar met lustetjies!"
So sing die sterretjies –
Stilletjies, verretjies:
Vuurvliegies, lugliggies, ewige sterretjies!
Vér op die oseaan, wyd op die watertjies –
Vér van geselletjies, vrindjies, of matertjies –
Skommel die skepies, verlate en eensaampies,
Saggies gesus in die seewieg gemeensaampies.
Seewiegie, sus hulle!
Seekoelte, kus hulle!
Vér van hul matertjies,
Wyd op die watertjies –
Sussende, suisende, wiegende watertjies.
Swaar teen die remhoogte sukkel die waentjie –
Ossies is moeg, dit is laat in die aendjie –
Goeie moed, ossies, nog effentjies vorentoe –
Bo gaan ons uitspan en slaap tot na morentoe!
Los van die krammetjie,
Dan na die dammetjie,
Dan by die bossietjies –
Bekkie vol kossietjies –
Dan na die lêplek, geduldige ossietjies!
Kindjie se pappa kom aan met die waentjie –
Nader na mamma en kindjie elk aendjie –
Pappa vra: "Praat hul van Pappa vanaendjie?
Pad is so lank en so verre vandaantjie!"
Pappa maak vlammetjie
Daar by die dammetjie, –
Treurig en eensaampies,
Vér en alleensaampies,
Kook hy sy keteltjie daar by die vlammetjie.
Ossies se kossies is bossies en polletjies,
Pappa eet droë brood, Mamma kry bolletjies.
Wielietjies woeletjies, tolletjies rolletjies!
Pappa kom huis toe, sy waentjie is volletjies.
Huis toe na Mammetjie,
Huis toe na lammetjie,
Weg van die vlammetjie,
Weg van die dammetjie,
Pappa kom huis toe na kindjie en Mammetjie.
Hier is die boompie vir Moeder se blommetjie,
Hier is die wieg as die slapenstyd kommetjie –
Wieg vir die kleintjie in Moeder se arrempies –
Saggies en veiligies, liefies en warrempies.
Doedoe dan, liefstetjie,
Moeder se diefstetjie!
Doedoe maar, tapies maar –
Moedertjie wakies maar,
Wiegies maar, sussies maar, kindjielief tapies maar!
Onskuldig ogies en voetjies en handetjies!
Wie weet hoe vér moet my kleintjie nog ganetjies,
Ver deur die wêreld se kronkels en gangetjies!
Bly tog maar kleintjies en bly dit maar langetjies.
Bly maar by Moedertjie,
Kindlief se hoedertjie –
Slaap in haar arrempies,
Saggies en warrempies –
Doekies dan, doekies in Moeder se arrempies!
Die Stem van Suid-Afrika

Uit die blou van onse hemel, uit die diepte van ons see,
Oor ons éwige gebergtes waar die kranse antwoord gee,
Deur ons vér verlate vlaktes met die kreun van ossewa –
Ruis die stem van ons geliefde, van ons land Suid-Afrika.

Ons sal antwoord op jou roepstem, ons sal offer wat jy vra
: Ons sal lewe, ons sal sterwe – ons vir jou, Suid-Afrika.

In die merg van ons gebeente, in ons hart en siel en gees,
In ons roem op ons verlede, in ons hoop op wat sal wees,
In ons wil en werk en wandel, van ons wieg tot aan ons graf –
Deel geen ander land ons liefde, trek geen ander trou ons af.

Vaderland! ons sal die adel van jou naam met ere dra:
Waar en trou, as Afrikaners – kinders van Suid-Afrika.

In die songloed van ons somer, in ons winternag se kou,
In die lente van ons liefde, in die lanfer van ons rou,
By die klink van huw'liksklokkies, by die kluitklap op die kis –
Streel jou stem ons nooit verniet nie, weet jy waar jou kinders is.

Op jou roep seg ons nooit nee nie, seg ons altyd, altyd ja:
Om te lewe, om te sterwe – ja ons kom, Suid-Afrika.

Op U Almag vas vertrouend het ons vadere gebou:
Skenk ook ons die krag, o Here, om te handhaaf en te hou –
Dat die erwe van ons vaad're vir ons kinders erwe bly:
Knegte van die Allerhoogste, teen die hele wêreld vry.

Soos ons vadere vertrou het, leer ook ons vertrou, o Heer:
Met ons land en met ons nasie sal dit wel wees, God regeer.

up

Hofmeyer Hall, 39, Church Street. At Langenhoven's time known as the CVJ Hall (Cristelijke Jongelieden Vereniging - Young Christians' Association).

The Church Council of the Moeder Kerk renamed the classicist hall , with its Ionic columns and Greek pediment, after the man, whose Bible classes led to the erection of the building (in 1900): N J Hofmeyer, one of the first two professors of the Stellenbosch seminary.
Ex students, of some 50 or 60 years ago, remember the CVJ Hall primarily as a venue for well-attended meetings of the debating societies and student mass meetings.
There was, for instance, the night in March 1930 when C J Langenhoven addressed the Union Debating Society. Having been introduced by the chairman, Langenhoven took a step forward, stared intently over the heads towards the back of the hall, pointed dramatically at the door behind us, and called out in a loud voice: "My friend, what lies around the corner?" We, foolish young students, spun around in concert to see who the friend might be. But with this trick, Langenhoven had caught our attention, and once the laughter had subsided, proceeded to deliver a brilliant talk on all that might await us "around the corner."
Text by Ters van Huyssteen
up
Webmasterwww.StellenboschWriters.com © Rosemarie Breuer